Het verschil tussen platina en witgoud: keurtekens en gewicht

Het keurteken geeft als eerste uitsluitsel: 950 versus 750 en 585

Het snelste antwoord staat aan de binnenzijde van de ringband of op het slotje. Platina heeft vrijwel altijd een gehalte van 95 procent en is gemerkt met 950, PT950 of PLAT. Er bestaan lichtere legeringen (850 en 900), maar 950 is de wereldwijde norm voor fijne juwelen.

Witgoud is goud gelegeerd met nikkel, palladium of zilver, en draagt goudstempels: 750 (18 karaat), 585 (14 karaat) of 375 (9 karaat). Goud mag wettelijk nooit met 950 gestempeld worden. Ziet u 750, 18K of 585, dan is het sieraad van witgoud, hoe zilverwit de glans ook lijkt. Onze gids voor goudkeurtekens legt alle gehaltes uit.

Gewicht in de handpalm: platina is 60 procent dichter

Houdt u twee identieke ringen vast – één van platina en één van 14-karaats witgoud – dan voelt u het verschil meteen. Platina heeft een soortelijk gewicht van circa 21,45 g/cm³. Ter vergelijking: 18-karaats witgoud zit rond 15,8 en 14-karaats rond 14,7.

In de hand voelt platina verrassend zwaar aan voor zijn omvang. Dat voelbare gewicht is een van de betrouwbaarste aanwijzingen: een ervaren goudsmid zal bij een zware, ongemerkte ring direct aan platina denken nog voor er zuur aan te pas komt.

Slijtage en kleur: vergeling tegenover patina

Puur goud is geel. Om witgoud te maken wordt geelgoud vermengd met witte metalen, waardoor een zacht warm grijsgeel ontstaat. Voor een stralend chroomwitte glans wordt het sieraad gegalvaniseerd met een microscopisch dunne laag rhodium, een edelmetaal uit de platinagroep.

Na twee tot drie jaar dagelijks dragen slijt de rhodiumlaag af op contactpunten: de onderkant van de ring en de zijkanten. Een warme gelige gloed komt tevoorschijn. Platina is daarentegen van nature door en door wit. Het wordt nooit van een laag voorzien en zelfs na veertig jaar zal er nooit een gele onderlaag verschijnen.

Krassen: verplaatst metaal tegenover verloren metaal

Alle edelmetalen krassen, maar op een wezenlijk andere manier.

• Witgoud verliest metaal. Wanneer goud langs harde oppervlakken schuurt, brokkelen microscopisch kleine metaaldeeltjes af. Na tientallen jaren worden ringbanden dunner en slijten zettingen af.
• Platina verplaatst metaal. Platina is buigzaam en taai. Bij een kras wijkt het metaal opzij in minieme ribbels, waardoor een zachte, satijnachtige glans ontstaat – de bekende patina. Er gaat geen metaal verloren en een goudsmid kan het oppervlak polijsten zonder gewichtsverlies.

Smeltwaarde en nieuwprijs: de waardeparadox

Historisch gezien noteerde platina op het dubbele van de goudprijs per ounce. In de huidige markt zijn de rollen omgedraaid: de goudkoers staat aanzienlijk hoger dan die van platina.

Dit leidt tot een opmerkelijke situatie:

• Sloop- en smeltwaarde: Omdat goud nu meer opbrengt, levert een witgouden ring bij een opkoper vaak meer op dan een identieke platina ring.
• Vervangingswaarde in de winkel: Nieuwe platina sieraden blijven bij de juwelier duurder. Het vereist veel hogere smelttemperaturen (1.768°C tegen 1.064°C), speciaal diamantgereedschap en grote vakkennis aan de werkbank.

Lees meer over deze markten in Wat is uw sieraad waard.

Wat de goudsmid gebruikt bij twijfel

Zijn de keurtekens afgesleten, dan bieden drie professionele methodes zekerheid:

1. Soortelijk-gewichtstest: Wegen in lucht en ondergedompeld in water berekent de dichtheid zonder het sieraad aan te tasten.
2. Röntgenfluorescentie (XRF): Een analyseapparaat scant het metaal en toont binnen een minuut de exacte percentages platina, ruthenium, goud en nikkel.
3. Toetssteen en zuur: Platina reageert in het geheel niet op geconcentreerd salpeterzuur, terwijl witgoudlegeringen direct verkleuren.

Carat analyseert macrofoto's van de ringscheen, kleurtemperatuur en slijtagesporen om platina van witgoud te onderscheiden. Bekijk Hoe het werkt voor het complete stappenplan.