Kan een juwelier een labgekweekte diamant van een gedolven diamant onderscheiden?

Niet met het blote oog, en niet met een toonbanktester. Het is hetzelfde materiaal met dezelfde optische eigenschappen. Scheiden lukt alleen met spectroscopie en fluorescentiebeelden in een graderingslaboratorium, en daarom krijgen labgekweekte stenen standaard een laserinscriptie op de rondist.

Werkt de ademtest bij een ring die ik draag?

Nauwelijks. Een gedragen ring heeft al lichaamstemperatuur en laat wasem snel los, welke steen er ook in zit. Doe hem af, maak hem schoon, laat hem op kamertemperatuur komen en adem er dan op. Zelfs dan sluit de test alleen glas en zirkonia uit, geen moissaniet.

Is een goedkope diamanttesterpen betrouwbaar?

Alleen tegenover glas, zirkonia en de meeste gekleurde imitaties. Testers met één sonde meten uitsluitend warmtegeleiding, en moissaniet geleidt warmte goed genoeg om voor diamant door te gaan. Een duotester die ook elektrische geleiding leest, is degene die je binnen zekere grenzen kunt vertrouwen.

Krast een echte diamant glas?

Ja, maar zirkonia, moissaniet, saffier en gewoon kwarts doen dat ook, dus de uitkomst bewijst niets. Je riskeert bovendien dat de steen langs een splijtvlak afsplintert en dat de zetting beschadigt. Er is geen enkele situatie waarin deze test de moeite waard is.

Mijn diamant gloeit blauw onder uv-licht. Is hij nep?

Nee. Een aanzienlijke minderheid van de natuurlijke diamanten fluoresceert blauw onder langgolvig ultraviolet licht, en het effect komt van sporen stikstof. Sterke fluorescentie kan de prijs licht beïnvloeden, in beide richtingen, maar het pleit niet voor of tegen de echtheid van een steen.

Kan een app mij vertellen of mijn diamant echt is?

Hij kan je vertellen wat de foto wel en niet ondersteunt. Carat geeft een oordeel in drie stappen met de waarnemingen voor en tegen, plus de test die de vraag zou beslechten. Het is één gegeven naast een loep, een tester en een laboratorium, geen vervanging ervan.

Hoe weet je of een diamant echt is

Achter “is hij echt” zitten drie verschillende vragen

Een steen kan op drie los van elkaar staande manieren niet echt zijn, en een test die één van die vragen beantwoordt, zegt niets over de andere twee.

Een imitatie is een ander materiaal, geslepen om diamant na te doen: zirkonia, moissaniet, witte saffier, witte topaas of gewoon glas. Bijna elke test hieronder is op die vraag gericht.
Een labgekweekte diamant is diamant. Dezelfde koolstof, dezelfde hardheid, dezelfde brekingsindex van 2,42, hetzelfde gedrag in elke thuistest. Het is geen imitatie, en hij is een fractie waard van een gelijkwaardige gedolven steen.
Een behandelde steen is natuurlijke diamant waarvan de kleur of de zuiverheid is verbeterd met breukvulling, laserboren of bestraling. Echt, en aanzienlijk minder waard dan een onbehandelde gelijke.

Bepaal welke vraag je stelt voordat je begint, want de laatste twee kan niemand aan de keukentafel beantwoorden.

De ademtest, en waar hij ophoudt

Adem van dichtbij op de steen, zoals je op een koude ruit doet. Diamant geleidt warmte beter dan vrijwel elk materiaal op aarde – ongeveer 2,000 watt per meter-kelvin, tegen zo’n 2 voor zirkonia – en trekt de warmte dus uit de wasem, die binnen een seconde weg is. Zirkonia houdt de wasem twee of drie seconden vast, glas nog langer.

De mitsen en maren wegen zwaarder dan de test zelf. De steen moet schoon zijn: een filmpje handcrème, zeep of huidvet houdt wasem op alles vast. Een ring die je de hele middag hebt gedragen, heeft al lichaamstemperatuur en laat wasem snel los, waar hij ook van gemaakt is. En moissaniet geleidt warmte goed genoeg om bijna net zo snel op te klaren als diamant, dus een geslaagde test zegt “geen glas, waarschijnlijk geen zirkonia”, en nooit “diamant”.

Waarom de krantentest bij een gezette steen niets oplevert

De doorkijktest gaat zo: leg een losse steen met de tafel omlaag op een regel krantendruk en probeer de letters erdoorheen te lezen. Een goed geslepen ronde briljant buigt en kaatst het licht zo volledig terug dat je geen tekst en geen scherpe lijn ziet. Glas en vlakke, slecht geslepen imitaties laten de druk vaak wél door.

Hij werkt alleen bij een losse steen met een vlakke tafel die plat op het papier kan liggen. Zodra een steen gezet is, kun je hem helemaal niet uitvoeren: de zetting houdt het paviljoen van het papier af, laat licht van opzij binnen, en de klauwtjes zitten in de weg. Bovendien komen goed geslepen zirkonia en moissaniet er net zo goed doorheen — die verstrooien tekst even grondig als diamant — en kan een echte maar vlak geslepen oude steen er ten onrechte door zakken. Zakt een losse steen voor de doorkijktest, zie dat dan als reden om verder te kijken, en beschouw de test bij alles wat gezet is als niet beschikbaar.

Wat een 10x loep laat zien en het blote oog niet

Een loep kost minder dan een afhaalmaaltijd en beantwoordt meer dan alle andere thuistests bij elkaar. Houd hem dicht bij je oog, breng de steen naar de loep toe en gebruik een sterke lamp van opzij.

Facetribben. Diamant staat op 10 op de schaal van Mohs en zijn facetribben blijven decennialang vlijmscherp. Zirkonia en glas slijten; onder vergroting ogen hun ribben zacht en afgerond, en de tafel vertoont fijne krasjes.
Dubbelbreking. Moissaniet is dubbelbrekend. Kijk onder een hoek door de kroon in plaats van recht van boven, en de ribben van de achterfacetten verschijnen als twee lijnen die iets ten opzichte van elkaar verschoven zijn. Diamant is enkelbrekend en verdubbelt nooit.
Insluitsels. Kleine kristalletjes, veertjes en speldenprikjes wijzen op een natuurlijke steen. Perfect ronde gasbelletjes wijzen op glas of strass.
Een inscriptie op de rondist. Veel gegradeerde stenen dragen een rapportnummer dat met laser op de rondist is gezet, en labgekweekte stenen zijn vaak voorzien van LG of LAB GROWN. Het is minuscuul; met 10x en fel licht is het misschien te zien, 20x is beter.

Vuur, gewicht en de tester op de toonbank

Onder één lichtpunt geeft diamant vooral witte flitsen terug met een ingehouden hoeveelheid kleur – de dispersie is 0,044. Moissaniet disperseert 0,104, ruim twee keer zoveel, en werpt onmiskenbare regenbogen die mensen omschrijven als discobalvuur. Zirkonia zit daartussenin en oogt glazig in plaats van scherp. Dit is een geoefende vergelijking, geen oordeel, en bij stenen onder ongeveer een halve karaat is het onbetrouwbaar.

Bij een losse steen is gewicht doorslaggevender. Zirkonia is veel dichter dan diamant, ruwweg 5,7 tegen 3,52, dus een zirkonia die op de millimeter de maten van een eenkaraats diamant heeft, weegt bijna 1,7 karaat. Elke juwelier met een maatje en een karaatweegschaal heeft dat in een minuut uitgezocht.

Het handapparaatje op de toonbank van de juwelier meet warmtegeleiding, en daarom noemen oudere testers moissaniet diamant. Duotesters hebben er een kanaal voor elektrische geleiding bij dat moissaniet eruit haalt, en zelfs die lezen de zeldzame boorhoudende type IIb-diamanten, die stroom geleiden, als moissaniet. Vraag welk soort tester wordt gebruikt.

De zetting is ook bewijs

Niemand zet een gedolven diamant van twee karaat in onedel metaal. Kijk aan de binnenkant van de band naar een gehaltestempel: 750, 585 of 375 voor goud, 950 voor platina, 925 voor sterlingzilver. Een stempel 925 onder een grote witte steen is een sterke aanwijzing dat de steen zirkonia is, want sterlingzilver is de standaardzetting voor mode- en fantasiestenen. Onze gids over het lezen van gouden keurmerken legt uit wat elk teken betekent.

Kijk daarna naar slijtage. Een groene of grijze lijn waar de verguldlaag aan de ringband is doorgesleten, een gele ondertoon die bij de schouders door het witte metaal heen komt, dunne of uitstaande klauwtjes, lijm ergens bij een steen – elke waarneming is meer waard dan een vermoeden op grond van schittering.

Wat een foto wel en niet kan beslissen

Een foto draagt meer dan mensen verwachten: de kleur en de slijtage van het metaal, de omtrek en de verhoudingen van de slijpvorm, hoe de steen met licht omgaat, hoe hij vastzit en, op een macro-opname van de binnenkant van de band, het keurmerk zelf. Dat is genoeg om beredeneerd op waarschijnlijk echt, onbeslist of waarschijnlijk imitatie uit te komen, met de waarnemingen voor en tegen erbij. Dat is wat Carat vanaf een foto doet, en elk cijfer voor karaat, slijpsel, kleur en zuiverheid dat het teruggeeft, staat er als schatting bij en niet als gradering.

Wat een foto niet kan: warmtegeleiding of elektrische geleiding meten, de steen wegen, dubbelbreking betrouwbaar tonen bij telefoonresolutie, of labgekweekte diamant van gedolven diamant scheiden. Dat laatste is geen beperking van de fotografie. Het is een beperking van alles behalve laboratoriuminstrumenten.

Wat elke vraag zou beslechten

Imitatie of diamant: tien minuten bij een juwelier met een duotester voor warmte én stroom, een loep en een weegschaal. Meestal gratis terwijl je wacht.
Labgekweekt of gedolven: een rapport van een graderingslaboratorium als GIA of IGI. Dat is spectroscopie, geen toonbanktest, en geen enkel apparaat in een winkel doet het.
Wat het zou graderen: hetzelfde laboratorium, met een uitgezette steen. Gewicht, slijpsel, kleur en zuiverheid gemeten in plaats van geschat.
Behandeld of onbehandeld: opnieuw het laboratorium. Breukvulling geeft onder vergroting een flitseffect dat een gemmoloog weet te zoeken.

Drie dingen die je niet moet doen: geen krastest, want zirkonia, moissaniet en kwarts krassen allemaal glas en een diamant kan langs een harde rand afsplinteren; geen vlam; geen bleekmiddel, dat legeringen aantast en ook de lijm in de zetting.