Sieraden fotograferen zodat ze herkend kunnen worden

Het licht doet het meeste werk

Sieraden zijn om één reden lastig te fotograferen: ze zijn gemaakt om licht rond te sturen. Gepolijst metaal werkt als een spiegel en een gefacetteerde steen als een bundel kleine spiegels, dus allebei geven ze terug wat er in de kamer staat. Wat je wilt is een grote, zachte lichtbron, en de eenvoudigste is een raam op een bewolkte dag, of een raam waar de zon niet recht in schijnt. Zet het stuk op een tafel naast het glas, zodat het licht van opzij komt en niet over je schouder.

Vermijd direct zonlicht. Dat is een kleine, harde bron: het brandt witte gaten in gepolijst metaal en maakt van elk facet een uitgebeten ster die geen informatie draagt. Vermijd de flits om dezelfde reden, met een eigen gebrek erbij – hij zit naast de lens, dus hij licht het stuk vlak uit en laat één schel wit vlekje midden in de steen achter, precies waar het detail zit.

Achtergrond, kader en belichting

Gebruik een egale achtergrond in middentoon: grijs karton, of een gevouwen doek zonder patroon. Middentoon is van belang omdat de telefoon het hele kader meet. Leg je een kleine ring op een groot zwart kussen, dan maakt de camera alles lichter om te compenseren, waardoor het metaal krijtwit wordt en het keurmerk verdwijnt.

Vul daarna het kader. Een ring die een tiende van de foto vult, draagt een tiende van het detail, dus ga dichterbij tot het stuk de randen bijna raakt. Tik op het scherm op het deel dat ertoe doet om scherp te stellen, en sleep de belichtingsschuif daarna iets omlaag: een licht onderbelichte foto houdt de vorm van de facetten en de textuur van het metaal vast, terwijl een lichte foto ze allebei vernietigt, en wat als zuiver wit is vastgelegd, komt nergens meer terug. Zet je ellebogen vast of gebruik de zelfontspanner, en veeg de lens schoon, want een vingerafdruk daarop legt een zachte waas over alles.

Veeg het vet eraf, maar poets niet

Vingervet is de vaakst voorkomende reden dat een foto wazig oogt, en een diamant trekt het bijzonder goed aan. Een paar seconden met een droge, zachte, pluisvrije doek haalt het meeste weg. Voor glad goud of platina met diamanten is lauw sop met een heel zacht borsteltje, afgespoeld en gedroogd, veilig.

Voor alles is dat niet veilig. Houd water en borstels weg bij parels, opalen, turkoois, smaragden, koraal en alles wat gelijmd of gefolied is, en weg bij verguld werk, waar schrobben het laagje langs de randen doorsleept. Gebruik nooit een ultrasoon apparaatje voor thuis, tenzij je van elke steen weet wat het is.

En poets niet. Bij een oud stuk zijn het patina in de verdiepingen en de zacht geworden gravure bewijs van ouderdom, en polijsten haalt allebei weg, samen met een laag metaal. Zou het stuk antiek of geërfd kunnen zijn, fotografeer het dan precies zoals het is.

De opname van het keurmerk is de moeite waard

Een geslagen teken is het sterkste losse bewijs dat een foto kan dragen, want het is een uitspraak van een maker of een waarborgkantoor en geen gevolgtrekking uit het uiterlijk. Kijk aan de binnenkant van de ringband, op de tong of de onderkant van een slot, op het stiftje van een oorbel en op de kastbodem van een horloge.

Twee technieken maken tekens leesbaar. De eerste is afstand: zet de macrostand aan als de telefoon die heeft, en kom niet dichterbij dan de lens nog scherp kan stellen. Dichterbij gaat hij zoeken. Lukt scherpstellen niet, ga dan achteruit en snijd de foto achteraf bij, want een scherpe uitsnede verslaat een onscherpe close-up.

De tweede is scherend licht. Een geslagen teken is een verdieping, geen gedrukte lijn: licht van voren vult hem op en strijkt hem glad, terwijl licht dat over het oppervlak scheert kleine schaduwen in elke haal werpt en het teken naar voren laat springen. Kantel het stuk naar het raam toe, of houd een zaklampje laag en opzij, en fotografeer meerdere hoeken. Fotografeer het teken in plaats van het over te typen, want versleten cijfers worden verkeerd gelezen en de lezing hangt aan de precieze tekens.

Fotografeer de steen niet alleen van boven, maar ook van opzij

Bijna iedereen fotografeert een ring recht van boven, en dat is het minst informatieve aanzicht dat er is: het toont de omtrek en het facetpatroon en weinig meer. Het profiel toont wat gewicht in de schaal legt. Hoe diep de steen is, en dat is de helft van elke schatting van zijn formaat. De rondist, dik of dun, mat of gepolijst. Of er een culet is. Hoe de steen in de zetting ligt, en of die aan de achterkant open of gesloten is. Een gesloten achterkant is het opmerken waard: bij oudere stukken en bij gekleurde stenen is dat gewoon, maar hij kan ook een folie of een heel vlakke slijping verbergen, en bij namaaksieraden komt hij veel voor.

Fotografeer ook de achterkant en de onderkant, want daar komen soldeernaden, reparaties, vervangen klauwtjes en versleten verguldsel aan het licht. Bij een collier is een apart kader van het slot net zoveel waard als een kader van het hele stuk.

Geef het kader een maatstaf

Een foto heeft geen eigen formaat: een ring die het kader vult, kan een kinderringetje zijn of een zware zegelring. Omdat een schatting van het karaatgewicht op gemeten afmetingen rust, verandert de maatstaf de cijfers meer dan vrijwel al het andere dat je kunt aanleveren.

De beste referentie is een millimeterliniaal naast de steen, in hetzelfde vlak en in hetzelfde kader scherp. Op één na het beste is een munt, met de naam erbij in je notitie. Voeg die toe als één extra opname, zodat de schone foto’s schoon blijven. Beter nog: gebruik echte cijfers waar je die hebt, zoals een ringmaat, de binnendiameter van een slavenarmband of een gewicht in gram van een weegschaal die tot op een tiende gram leest. Een gemeten gewicht maakt van een smeltwaarde rekenwerk in plaats van een gok.

De checklist

1. Veeg vingervet van het stuk met een droge zachte doek, en veeg de lens van de telefoon schoon.
2. Ga bij een raam zitten met indirect daglicht. Geen directe zon, geen flits, geen spotjes aan het plafond.
3. Leg een egale achtergrond in middentoon neer, zonder patroon.
4. Kader het hele stuk van voren, vul het kader, en tik om scherp te stellen.
5. Sleep de belichting iets omlaag, zodat de lichten op het metaal hun vorm houden.
6. Maak een tweede opname van opzij, met de camera op tafelhoogte.
7. Maak een opname van de achterkant of de onderkant, met het slot erbij als dat er is.
8. Schakel over op macro, zoek het keurmerk, belicht het onder een vlakke hoek en fotografeer meerdere hoeken.
9. Maak één opname met een millimeterliniaal of een benoemde munt naast het stuk.
10. Bekijk elke foto op volledige zoom voordat je stopt, en maak alles wat onscherp is opnieuw.

Zes tot tien opnamen op deze manier verslaan er dertig onder een plafondlamp.

Wat goede foto’s veranderen, en wat niet

Goede foto’s verschuiven een uitkomst van gissen naar waarnemen: een leesbaar teken stelt het metaal vast en vaak ook het land en de periode, en een zijaanzicht draagt een verstandige schatting van het formaat van de steen. Wat ze niet kunnen: het metaal wegen, het gehalte toetsen, in een steen kijken, of vaststellen of een diamant in de grond of in een kamer is gegroeid – daar zijn een weegschaal, een juwelier en een gemmologisch laboratorium voor nodig. Carat beoordeelt de foto’s die het krijgt en noemt wat er ontbreekt, en dat is de snelste manier om te leren wat je opnieuw moet fotograferen; hoe een lezing tot stand komt staat apart beschreven.