วิธีอ่านตราประทับบนทอง: 375, 585 และ 750

ตัวเลขคือความบริสุทธิ์ ไม่ใช่จำนวนกะรัต

375 ไม่ได้นับสิ่งใดที่คุณมองเห็น มันคือความบริสุทธิ์ในหน่วยส่วนในพัน คือส่วนของทองบริสุทธิ์ต่อเนื้อโลหะผสมหนึ่งพันส่วน 375 จึงหมายถึง 375 ส่วนใน 1,000 หรือทอง 37.5 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนัก ส่วนที่เหลือคือทองแดง เงิน สังกะสี หรือแพลเลเดียม ซึ่งใส่เข้าไปเพื่อให้สีและความแข็งแก่เนื้อโลหะ ผู้อ่านชาวไทยคุ้นกับมาตราส่วนนี้อยู่แล้ว เพราะทองรูปพรรณในประเทศซื้อขายกันที่ความบริสุทธิ์ 96.5 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งบนมาตราเดียวกันนี้อ่านได้ว่า 965 คืออยู่ระหว่าง 916 กับ 999

มาตรากะรัตที่เก่ากว่าบอกข้อเท็จจริงเดียวกัน เพียงแต่ตั้งฐานไว้ที่ 24 ทองเก้าส่วนในยี่สิบสี่ส่วนคือ 9 ÷ 24 = 0.375 จึงเป็น 9 กะรัต และจึงเป็น 375 ตัวเลขทั้งสองตอกไว้เพื่อสื่อเรื่องเดียวกันเสมอ และชิ้นงานหนึ่งอาจมีตัวใดตัวหนึ่งหรือมีทั้งคู่ ส่วนกะรัตของอัญมณีนั้นเป็นหน่วยน้ำหนักเท่ากับ 0.2 กรัม และไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้เลย

ตราต่าง ๆ และค่าที่แปลงออกมา

โลหะชนิดอื่นใช้ระบบเดียวกันนี้ 925 คือเงินสเตอร์ลิงที่ 92.5 เปอร์เซ็นต์ 958 คือเงินบริทานเนีย 800 คือมาตรฐานเงินภาคพื้นยุโรปที่พบบ่อยบนชิ้นงานเก่า ส่วน PT950 หรือเลข 950 ที่อยู่โดด ๆ คือแพลทินัมที่ 95 เปอร์เซ็นต์ โดยมี PT900 และ PT850 ใช้กับโลหะผสมที่เจือมากกว่า ขณะที่ PD950 และ PD500 คือแพลเลเดียม

ตราประทับอังกฤษฉบับเต็มมีสามส่วนที่บังคับ

ภายใต้พระราชบัญญัติตราประทับ ค.ศ. 1973 ชิ้นงานที่ผ่านการตรวจสอบในสหราชอาณาจักรจะมีตราสามอย่างที่ตอกโดยหนึ่งในสำนักตรวจสอบโลหะสี่แห่ง

1. ตราผู้ส่งตรวจ อักษรย่อสองตัวขึ้นไปอยู่ในโล่ที่ขึ้นรูปไว้ จดทะเบียนโดยบริษัทที่ส่งชิ้นงานเข้าตรวจ ซึ่งอาจเป็นผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้ค้าปลีก ตรานี้บันทึกว่าใครนำสินค้าออกสู่ตลาด ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้ที่ลงมือทำที่โต๊ะช่าง
2. ตราความบริสุทธิ์ ตัวเลขนั้นเอง อยู่ในกรอบที่รูปทรงบ่งบอกชนิดโลหะ อาจมีตราสัญลักษณ์ตามประเพณีกำกับมาด้วย ซึ่งเป็นทางเลือกมาตั้งแต่ปี 1999 ได้แก่ สิงโตเดินสำหรับเงินสเตอร์ลิง มงกุฎสำหรับทอง และลูกโลกกางเขนสำหรับแพลทินัม
3. ตราสำนักตรวจสอบ เมืองที่ทดสอบเนื้อโลหะ หัวเสือดาวคือลอนดอน สมอเรือคือเบอร์มิงแฮม กุหลาบคือเชฟฟีลด์ และปราสาทคือเอดินบะระ ส่วนกลาสโกว์ เชสเตอร์ เอ็กซิเตอร์ นิวคาสเซิล ยอร์ก และดับลิน พบบนชิ้นงานที่เก่ากว่านั้น

อักษรบอกปี คืออักษรตัวเดียวในโล่ที่ขึ้นรูปไว้ โดยรูปโล่และแบบตัวอักษรจะเปลี่ยนไปในแต่ละรอบ และเป็นทางเลือกมาตั้งแต่ปี 1998 หากมีอยู่ก็ระบุปีที่ตรวจสอบได้อย่างแม่นยำ หากไม่มีก็ระบุอะไรไม่ได้เลย

ตราตามอนุสัญญาและตรานำเข้า

สัญลักษณ์รูปตาชั่งสองแขนที่มีตัวเลขความบริสุทธิ์อยู่ข้างในคือตราควบคุมร่วม ซึ่งประทับในประเทศที่ลงนามในอนุสัญญาว่าด้วยตราประทับระหว่างประเทศ ตรานี้ได้รับการรับรองตามกฎหมายในสหราชอาณาจักรโดยไม่ต้องตอกใหม่ ชิ้นงานจากสวิตเซอร์แลนด์หรือสแกนดิเนเวียจึงอาจมีตรานี้แทนตราของสำนักตรวจสอบอังกฤษ

การประทับตราในสหราชอาณาจักรบังคับเฉพาะเมื่อเกินเกณฑ์น้ำหนักเล็ก ๆ เท่านั้น คือหนึ่งกรัมสำหรับทอง 7.78 กรัมสำหรับเงิน ครึ่งกรัมสำหรับแพลทินัม และหนึ่งกรัมสำหรับแพลเลเดียม สร้อยทองเส้นเล็ก ต่างหูก้านเบาคู่หนึ่ง หรือแหวนวงบางสำหรับสวมซ้อน จึงขายได้อย่างถูกกฎหมายทุกประการโดยไม่มีตราใดอยู่บนตัวเลย

ตราของอเมริกาเป็นคนละระบบ

สหรัฐอเมริกาไม่มีสำนักตรวจสอบโลหะและไม่บังคับให้ประทับตรา สิ่งที่คุณพบคือตราคุณภาพที่ผู้ผลิตตอกเอง ได้แก่ 10K, 14K, 18K, PLAT, STERLING หรือ 925 ไม่มีหน่วยงานอิสระใดได้ทดสอบเนื้อโลหะนั้น

กฎหมายกลางว่าด้วยการตอกตรากำหนดให้ตราคุณภาพต้องมีเครื่องหมายการค้าจดทะเบียนของบริษัทที่รับผิดชอบกำกับอยู่ด้วย ดังนั้นเลข 14K ที่อยู่โดด ๆ โดยไม่มีตราผู้ผลิตอยู่ตรงไหนเลยบนชิ้นงาน จึงเป็นเหตุให้ต้องพิจารณาให้หนักขึ้น แม้จะพบได้ทั่วไปบนสินค้าเก่าและสินค้านำเข้า และตัวมันเองก็ไม่พิสูจน์สิ่งใด

คุณจะพบ 14KP ด้วย ซึ่งหมายถึง karat plumb คือโลหะผสมนั้นเป็น 14 กะรัตพอดี ไม่ได้ต่ำกว่าเล็กน้อย ความต่างนี้เคยมีความหมายในยุคที่เกณฑ์ความคลาดเคลื่อนของอเมริกายังยอมให้ขาดได้ครึ่งกะรัต ส่วนชิ้นงานยุโรปภาคพื้นทวีปบางครั้งมีเพียงเลข 18 หรือ 750 โดด ๆ พร้อมตราข้าวหลามตัดของผู้ผลิต แต่ไม่มีตราเมืองใด

ตราที่บอกว่านี่ไม่ใช่ทองเนื้อตัน

ตราเหล่านี้ปรากฏข้าง ๆ หรือแทนที่ตัวเลขความบริสุทธิ์ และทำให้มูลค่าของชิ้นงานเปลี่ยนไปทั้งอันดับขนาด

• GP คือชุบทอง ทองหนาไม่กี่ไมครอนชุบด้วยไฟฟ้าลงบนโลหะพื้นฐาน
• GF ซึ่งมักเขียนเป็นเศษส่วนอย่าง 1/20 12K GF คือโกลด์ฟิลด์ ชั้นทองที่มีกะรัตถูกประกบติดไว้ คิดเป็นอย่างน้อยหนึ่งในยี่สิบของน้ำหนักชิ้นงาน ทนทานกว่างานชุบมาก แต่ก็ยังไม่ใช่เนื้อตัน
• RGP หรือ HGE คือทองรีดประกบและทองชุบไฟฟ้าชนิดหนา ซึ่งยังเป็นชั้นเคลือบบาง ๆ ไม่ว่าคำว่าหนาจะชวนให้คิดอย่างไร
• Vermeil คือเงินสเตอร์ลิงที่มีชั้นทองคลุมอยู่ หลายครั้งตอกไว้เพียง 925
• EPNS คือโลหะผสมนิกเกิลชุบเงินด้วยไฟฟ้า ซึ่งไม่มีเงินอยู่ในเนื้อเลย

เรื่องที่ทำให้ประหลาดใจบ่อยที่สุดคือชิ้นงานสีเหลืองอุ่นที่ตอกไว้ 925 เนื้อในเป็นเงินและสีเหลืองคือชั้นเคลือบ ให้มองหาร่องรอยสึกตามจุดนูน สีเทาหรือสีชมพูที่เย็นกว่าโผล่ขึ้นมาข้างใต้ และเส้นสีเขียวตรงที่ชั้นชุบเสียหายบริเวณขอบ

เมื่อไม่มีตรา หรือตราบอกผิด

ชิ้นงานที่ไม่มีตราไม่ใช่ชิ้นงานปลอม ตราหายไปด้วยเหตุผลธรรมดา ๆ ได้ เช่น ชิ้นงานอยู่ต่ำกว่าเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด ถูกทำในประเทศที่ไม่มีระบบตราประทับ เกิดก่อนกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ถูกปรับขนาดและช่างตัดส่วนก้านที่มีตราออกไป หรือการสวมใส่สี่สิบปีได้ขัดตราจนเรียบไปเอง

ตราก็โกหกได้เช่นกัน ตราความบริสุทธิ์ถูกตอกลงบนสินค้าชุบอยู่เสมอ และตราหนึ่งจะซื่อตรงได้เพียงเท่าที่คนถือตอกซื่อตรง การทดสอบที่ชี้ขาดความบริสุทธิ์คือการตรวจเนื้อโลหะ ได้แก่ XRF ที่ร้านเครื่องประดับ ซึ่งเร็วและไม่ทำลายชิ้นงานแต่อ่านได้เพียงไม่กี่ไมครอนบนผิวและถูกชั้นโกลด์ฟิลด์หนา ๆ หลอกได้ หรือการทดสอบด้วยกรดบนหินลองทอง ซึ่งตัดผ่านชั้นเคลือบลงไปและทิ้งรอยเล็ก ๆ ไว้บนเนื้อโลหะ

ถ่ายภาพตราประทับให้อ่านออก

ตราถูกตอกไว้ตื้นและมักกว้างไม่ถึงหนึ่งมิลลิเมตร ภาพถ่ายจึงทำงานส่วนใหญ่แทนคุณ

• เช็ดบริเวณนั้นด้วยผ้าแห้ง อย่าขัดเงา และอย่าขัดเงาชิ้นงานเก่าเลยแม้แต่น้อย
• ให้แสงจากด้านข้าง ไม่ใช่จากด้านหน้า แสงเฉียงจะทอดเงาลงในรอยตอกและทำให้อ่านออก ส่วนแฟลชตรงจะทำให้แบนราบจนไม่เหลืออะไร
• วางชิ้นงานบนพื้นผิวสีเข้มที่ไม่สะท้อนแสง และใช้โหมดมาโครของโทรศัพท์ ถอยออกเล็กน้อยหากเลนส์ไม่ยอมโฟกัส
• ถ่ายด้านในตัวเรือน ลิ้นตะขอ ด้านหลังห่วงร้อยจี้ และก้านต่างหู แยกกันทีละจุด เพราะตรากระจายอยู่ตามชิ้นส่วนต่าง ๆ บ่อยกว่าที่คนคาดไว้

Carat ถอดความสิ่งที่ตอกไว้จริง ไม่ใช่สิ่งที่มันสันนิษฐาน 750 ยังคงเป็น 750 ไม่ใช่ “ทอง 18 กะรัต” แล้วจึงตีความตรานั้น ซึ่งเป็นลำดับเดียวที่เปิดให้คุณตรวจสอบเหตุผลของมันได้ วิธีทำงาน อธิบายส่วนที่เหลือไว้ ส่วน เครื่องประดับของคุณมีมูลค่าเท่าใด อธิบายว่าความบริสุทธิ์ป้อนเข้าสู่ตัวเลขราคาหลอมอย่างไร