Πώς διαβάζονται οι σφραγίδες χρυσού: 375, 585, 750

Ο αριθμός δηλώνει τίτλο, όχι καράτια

Το 375 δεν μετρά κάτι που μπορείτε να δείτε. Είναι τίτλος σε χιλιοστά: μέρη καθαρού χρυσού ανά χίλια μέρη κράματος. 375 σημαίνει 375 μέρη στα 1,000, δηλαδή 37,5 τοις εκατό χρυσό κατά βάρος· τα υπόλοιπα είναι χαλκός, ασήμι, ψευδάργυρος ή παλλάδιο, που δίνουν στο μέταλλο χρώμα και σκληρότητα.

Η παλαιότερη κλίμακα των καρατιών λέει το ίδιο πράγμα, εκφρασμένο στα 24. Εννέα μέρη χρυσού στα είκοσι τέσσερα δίνουν 9 ÷ 24 = 0,375, εξ ου και τα 9 καράτια, εξ ου και το 375. Οι δύο αριθμοί χτυπιούνται πάντα για το ίδιο πράγμα, και ένα κομμάτι μπορεί να φέρει τον έναν ή και τους δύο. Το καράτι μιας πολύτιμης πέτρας είναι μονάδα βάρους, 0,2 γραμμάρια, και δεν έχει καμία σχέση με αυτό.

Τα σήματα και σε τι αντιστοιχούν

Τα άλλα μέταλλα ακολουθούν το ίδιο σύστημα. Το 925 είναι ασήμι στέρλινγκ, 92,5 τοις εκατό· το 958 είναι ασήμι Britannia· το 800 είναι ηπειρωτικό ευρωπαϊκό πρότυπο, συνηθισμένο σε παλαιότερα κομμάτια. Το PT950 ή ένα σκέτο 950 σημαίνει πλατίνα 95 τοις εκατό, ενώ τα PT900 και PT850 χρησιμοποιούνται για ελαφρύτερα κράματα· τα PD950 και PD500 είναι παλλάδιο.

Μια πλήρης βρετανική σφραγίδα έχει τρία υποχρεωτικά μέρη

Σύμφωνα με τον βρετανικό νόμο περί σφραγίδων του 1973, ένα κομμάτι που ελέγχεται στο Ηνωμένο Βασίλειο φέρει τρία σήματα, χτυπημένα από μία από τις τέσσερις ελεγκτικές αρχές.

1. Το σήμα του υπευθύνου. Δύο ή περισσότερα αρχικά μέσα σε ασπίδα, κατατεθειμένα από την εταιρεία που υπέβαλε το κομμάτι – κατασκευαστή, εισαγωγέα ή έμπορο. Καταγράφει ποιος διέθεσε το αντικείμενο στην αγορά, όχι κατ’ ανάγκη ποιος δούλεψε στον πάγκο.
2. Το σήμα του τίτλου. Ο ίδιος ο αριθμός, μέσα σε ένα περίγραμμα του οποίου το σχήμα δηλώνει το μέταλλο. Μπορεί να συνοδεύεται από παραδοσιακό εικονιστικό σήμα, προαιρετικό από το 1999: ένα λιοντάρι σε βηματισμό για το ασήμι στέρλινγκ, ένα στέμμα για τον χρυσό, μια σφαίρα για την πλατίνα.
3. Το σήμα της ελεγκτικής αρχής. Η πόλη που έλεγξε το μέταλλο. Το κεφάλι λεοπάρδαλης είναι το Λονδίνο, η άγκυρα το Μπέρμιγχαμ, το τριαντάφυλλο το Σέφιλντ και το κάστρο το Εδιμβούργο. Σε παλαιότερα κομμάτια εμφανίζονται η Γλασκώβη, το Τσέστερ, το Έξετερ, το Νιούκαστλ, η Υόρκη και το Δουβλίνο.

Το γράμμα χρονολογίας – ένα γράμμα μέσα σε ασπίδα, με το σχήμα και τη γραμματοσειρά να αλλάζουν σε κάθε κύκλο – είναι προαιρετικό από το 1998. Η παρουσία του χρονολογεί τον έλεγχο με ακρίβεια. Η απουσία του δεν χρονολογεί απολύτως τίποτα.

Σήματα σύμβασης και σήματα εισαγωγής

Ένα σύμβολο με ζυγαριά και τον αριθμό του τίτλου μέσα του είναι το Κοινό Σήμα Ελέγχου, που χτυπιέται σε χώρα η οποία έχει υπογράψει τη διεθνή σύμβαση για τις σφραγίδες. Αναγνωρίζεται νομικά στο Ηνωμένο Βασίλειο χωρίς νέα σήμανση, οπότε ένα ελβετικό ή σκανδιναβικό κομμάτι μπορεί να φέρει αυτό αντί για σήμα βρετανικής αρχής.

Η βρετανική σήμανση είναι υποχρεωτική μόνο πάνω από μικρά όρια βάρους: ένα γραμμάριο για τον χρυσό, 7,78 γραμμάρια για το ασήμι, μισό γραμμάριο για την πλατίνα και ένα γραμμάριο για το παλλάδιο. Μια λεπτή χρυσή αλυσίδα, ένα ζευγάρι ελαφριά σκουλαρίκια ή ένα λεπτό δαχτυλίδι στοίβας μπορούν να πωληθούν απολύτως νόμιμα χωρίς κανένα σήμα πάνω τους.

Τα αμερικανικά χαράγματα είναι άλλο σύστημα

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν ελεγκτικές αρχές ούτε υποχρεωτική σήμανση. Αυτό που βρίσκετε είναι ένα χάραγμα ποιότητας που βάζει ο ίδιος ο κατασκευαστής: 10K, 14K, 18K, PLAT, STERLING ή 925. Κανένας ανεξάρτητος φορέας δεν έχει ελέγξει το μέταλλο.

Η ομοσπονδιακή νομοθεσία περί σήμανσης απαιτεί το χάραγμα ποιότητας να συνοδεύεται από το κατατεθέν εμπορικό σήμα της εταιρείας που εγγυάται γι’ αυτό. Έτσι, ένα σκέτο 14K χωρίς σήμα κατασκευαστή πουθενά πάνω στο κομμάτι είναι λόγος να κοιτάξετε πιο προσεκτικά – αν και συναντάται συχνά σε παλαιότερα και εισαγόμενα είδη και δεν αποδεικνύει από μόνο του τίποτα.

Θα δείτε επίσης το 14KP, δηλαδή karat plumb: το κράμα είναι ακριβώς 14 καρατίων και όχι ελαφρώς χαμηλότερο, διάκριση που μετρούσε όταν οι αμερικανικές ανοχές επέτρεπαν έλλειμμα μισού καρατιού. Τα ηπειρωτικά ευρωπαϊκά κομμάτια φέρουν ενίοτε ένα σκέτο 18 ή 750 με έναν ρόμβο κατασκευαστή και χωρίς σήμα πόλης.

Τα σήματα που σημαίνουν ότι δεν είναι συμπαγής χρυσός

Αυτά εμφανίζονται δίπλα σε έναν αριθμό τίτλου ή στη θέση του, και αλλάζουν την αξία ενός κομματιού κατά μία τάξη μεγέθους.

• GP – επιχρυσωμένο. Λίγα μικρά χρυσού, ηλεκτρολυτικά επιστρωμένα πάνω σε κοινό μέταλλο.
• GF, συνήθως ως κλάσμα, όπως 1/20 12K GF – gold filled. Μια συγκολλημένη στρώση χρυσού καρατίων που αποτελεί τουλάχιστον το ένα εικοστό του βάρους του αντικειμένου. Πολύ πιο ανθεκτικό από την επιχρύσωση, αλλά και πάλι όχι συμπαγές.
• RGP ή HGE – rolled gold plate και heavy gold electroplate. Λεπτές επιστρώσεις, ό,τι κι αν υπονοεί η λέξη «heavy».
• Vermeil – ασήμι στέρλινγκ με στρώση χρυσού από πάνω, συχνά σφραγισμένο μόνο με 925.
• EPNS – electroplated nickel silver, που δεν περιέχει καθόλου ασήμι.

Η πιο συχνή έκπληξη είναι ένα ζεστό κίτρινο κομμάτι σφραγισμένο 925: το σώμα είναι ασήμι και το χρώμα είναι επίστρωση. Ψάξτε για φθορά στα ψηλά σημεία, για έναν ψυχρότερο γκρίζο ή ροζ τόνο που ξεπροβάλλει από κάτω, και για μια πράσινη γραμμή εκεί όπου η επιμετάλλωση έχει σπάσει σε κάποια ακμή.

Όταν δεν υπάρχει σήμα, ή όταν το σήμα λέει ψέματα

Ένα ασφράγιστο κομμάτι δεν είναι ψεύτικο κομμάτι. Τα σήματα λείπουν για καθημερινούς λόγους: το αντικείμενο βρίσκεται κάτω από το νόμιμο όριο, φτιάχτηκε σε χώρα χωρίς σύστημα σήμανσης, προηγείται του σχετικού νόμου, άλλαξε νούμερο και ο τεχνίτης έκοψε το σφραγισμένο τμήμα του κρίκου, ή σαράντα χρόνια φθοράς έχουν απλώς ισοπεδώσει το σήμα.

Τα σήματα μπορούν επίσης να λένε ψέματα. Χαράγματα τίτλου χτυπιούνται και πάνω σε επιχρυσωμένα είδη, και ένα χάραγμα είναι τόσο έντιμο όσο εκείνος που κρατούσε το καλέμι. Αυτό που κρίνει τον τίτλο είναι μια ανάλυση του μετάλλου: XRF σε κοσμηματοπωλείο, γρήγορη και μη καταστροφική, που όμως διαβάζει μόνο τα λίγα πρώτα μικρά και μπορεί να ξεγελαστεί από χοντρή στρώση gold filled, ή δοκιμή με οξύ και λυδία λίθο, που περνά κάτω από την επίστρωση και αφήνει ένα μικρό σημάδι στο μέταλλο.

Πώς να φωτογραφίσετε μια σφραγίδα ώστε να διαβάζεται

Τα σήματα χτυπιούνται ρηχά και συχνά δεν ξεπερνούν το χιλιοστό, οπότε τη δουλειά την κάνει κατά κύριο λόγο η φωτογραφία.

• Καθαρίστε την περιοχή με στεγνό πανί. Μην τη γυαλίσετε, και μη γυαλίσετε καθόλου ένα παλιό κομμάτι.
• Φωτίστε από το πλάι, όχι από μπροστά. Το πλάγιο φως ρίχνει σκιά μέσα στα χτυπημένα κοιλώματα και τα κάνει ευανάγνωστα, ενώ το απευθείας φλας τα ισοπεδώνει.
• Ακουμπήστε το κομμάτι σε σκούρα, μη ανακλαστική επιφάνεια και χρησιμοποιήστε τη λειτουργία μακρο του κινητού, απομακρύνοντάς το λίγο αν ο φακός αρνείται να εστιάσει.
• Φωτογραφίστε ξεχωριστά το εσωτερικό του κρίκου, τη γλώσσα του κουμπώματος, την πίσω πλευρά του κρίκου ανάρτησης ενός μενταγιόν και τον πείρο του σκουλαρικιού. Τα σήματα μοιράζονται σε διαφορετικά εξαρτήματα πιο συχνά απ’ όσο περιμένει κανείς.

Το Carat καταγράφει ό,τι είναι χτυπημένο και όχι ό,τι υποθέτει – το 750 μένει 750, δεν γίνεται «χρυσός 18 καρατίων» – και μόνο έπειτα ερμηνεύει το σήμα· αυτή είναι η μόνη σειρά που σας επιτρέπει να ελέγξετε τη συλλογιστική του. Το πώς λειτουργεί τα εξηγεί αναλυτικά, και το τι αξίζουν τα κοσμήματά σας δείχνει πώς ο τίτλος τροφοδοτεί την αξία τήξης.

Τι σημαίνει το 375 στα κοσμήματα στην Ελλάδα

Όταν αναρωτιέστε για ένα κόσμημα χρυσο 375 τι σημαινει στην πράξη, η απάντηση αφορά την περιεκτικότητα σε καθαρό μέταλλο. Η ένδειξη 375 αντιστοιχεί σε 9 καράτια (9K), δηλαδή 37,5% καθαρό χρυσό και 62,5% άλλα μέταλλα. Στην ελληνική αγορά, η παράδοση έχει καθιερώσει τα 14 καράτια (585) για τα περισσότερα κοσμήματα καθημερινής χρήσης και τα 18 καράτια (750) για κοσμήματα υψηλότερης αξίας. Τα κομμάτια 375 θεωρούνται χαμηλότιτλα και προσφέρουν μια πιο προσιτή, οικονομική επιλογή.

Επειδή περιέχουν μεγαλύτερο ποσοστό πρόσθετων μετάλλων (όπως χαλκό ή ασήμι), τα κοσμήματα 9 καρατίων είναι αρκετά σκληρά, αλλά ενδέχεται να οξειδωθούν ελαφρώς με τα χρόνια σε σύγκριση με τα κράματα 14K ή 18K.

Κωδικοί κατασκευαστή και σφραγίδες όπως x67 585

Στα ελληνικά εργαστήρια, εκτός από τη σφραγίδα καθαρότητας, συναντά κανείς επιπλέον διακριτικά που προκαλούν απορίες. Δίπλα σε ενδείξεις όπως το 585 ή το 750, συχνά υπάρχει ένας αριθμός μητρώου τεχνίτη ή κωδικός εργαστηρίου. Αυτά τα στοιχεία δηλώνουν την ταυτότητα του κατασκευαστή που κατασκεύασε ή πιστοποίησε το αντικείμενο στην εγχώρια αγορά.

Αν παρατηρήσετε αλφαριθμητικούς συνδυασμούς, όπως για παράδειγμα x67 585, το πρώτο σκέλος αποτελεί το σήμα του εργαστηρίου ή της σειράς παραγωγής, ενώ ο τριψήφιος αριθμός προσδιορίζει την καθαρότητα (14 καράτια). Αυτοί οι κωδικοί βοηθούν στην ιχνηλασιμότητα και επιβεβαιώνουν ότι το αντικείμενο προέρχεται από επίσημα καταγεγραμμένο παραγωγό.