Altın damgaları nasıl okunur: 375, 585 ve 750

O sayı ayar değil, milyemdir

375, gözle görebileceğiniz bir şeyi saymaz. Bir milyem değeridir: bin birim alaşımda kaç birim saf altın bulunduğunu gösterir. 375, binde 375 pay, yani ağırlıkça %37,5 altın demektir; kalanı, metale renk ve sertlik veren bakır, gümüş, çinko ya da paladyumdur.

Eski ayar ölçeği aynı olguyu 24 üzerinden anlatır. Yirmi dörtte dokuz pay altın 9 ÷ 24 = 0,375 eder; 9 ayar da, 375 de buradan gelir. İki sayı hep aynı şey için vurulur ve bir parça bunlardan birini de, ikisini birden de taşıyabilir. Taştaki karat ise bir ağırlık birimidir, 0,2 gram, ve bununla hiçbir ilgisi yoktur.

Damgalar ve karşılıkları

Öteki metaller aynı sistemi kullanır. 925 sterling gümüştür, %92,5; 958 Britannia gümüşü; 800 ise eski Avrupa parçalarında sık görülen bir kıta gümüşü standardıdır. PT950 ya da yalın bir 950, %95 platindir; daha hafif alaşımlar için PT900 ve PT850 kullanılır. PD950 ve PD500 paladyumdur.

Tam bir İngiliz damgasının üç zorunlu parçası

1973 tarihli Damgalama Yasası uyarınca, Birleşik Krallık’ta ayarı tespit edilen bir parça, dört ayar evinden biri tarafından vurulmuş üç damga taşır.

1. Firma damgası. Parçayı gönderen şirketin – üretici, ithalatçı ya da perakendeci – tescil ettirdiği, biçimli bir kalkan içindeki iki veya daha fazla baş harf. Malı piyasaya kimin sürdüğünü kaydeder, tezgâhta kimin çalıştığını değil.
2. Ayar damgası. Sayının kendisi; çevresinin biçimi metali belli eder. Yanında, 1999’dan beri isteğe bağlı olan geleneksel bir resimli damga bulunabilir: sterling gümüş için yürüyen aslan, altın için taç, platin için küre.
3. Ayar evi damgası. Metali test eden şehir. Leopar başı Londra, çapa Birmingham, gül Sheffield, kale ise Edinburgh demektir. Eski parçalarda Glasgow, Chester, Exeter, Newcastle, York ve Dublin de görülür.

Biçimli bir kalkan içindeki tek harften ibaret olan ve her döngüde biçimi ile yazı karakteri değişen tarih harfi 1998’den beri gönüllüdür. Varlığı, ayar analizini tam olarak tarihler. Yokluğu hiçbir şeyi tarihlemez.

Sözleşme damgaları ve ithalat damgaları

İçinde ayar sayısı bulunan bir terazi simgesi, uluslararası damgalama sözleşmesini imzalamış bir ülkede vurulan Ortak Kontrol Damgası’dır. Birleşik Krallık’ta yeniden damgalanmadan yasal olarak tanınır; bu yüzden İsviçre ya da İskandinav yapımı bir parça, İngiliz ayar evi damgası yerine bunu taşıyor olabilir.

İngiliz damgalaması yalnızca küçük ağırlık eşiklerinin üstünde zorunludur: altında bir gram, gümüşte 7,78 gram, platinde yarım gram ve paladyumda bir gram. İnce bir altın zincir, bir çift hafif küpe ya da ince bir dizi yüzüğü, üstünde hiçbir damga olmadan tamamen yasal biçimde satılabilir.

Amerikan damgaları başka bir sistemdir

Amerika Birleşik Devletleri’nde ne ayar evi vardır ne de zorunlu damgalama. Karşınıza çıkan, üreticinin kendi vurduğu bir kalite damgasıdır: 10K, 14K, 18K, PLAT, STERLING ya da 925. Metali bağımsız hiç kimse test etmemiştir.

Federal damgalama mevzuatı, bir kalite damgasının yanında, arkasında duran firmanın tescilli markasının bulunmasını şart koşar. Dolayısıyla parçanın hiçbir yerinde üretici damgası olmayan yalın bir 14K, daha dikkatli bakmak için bir sebeptir; yine de eski ve ithal mallarda sık görülür ve tek başına hiçbir şeyin kanıtı değildir.

14KP damgasını da görürsünüz; “karat plumb” demektir: alaşım hafifçe altında değil, tam olarak 14 ayardır. Amerikan toleransları yarım ayarlık bir eksiğe izin verirken önem taşıyan bir ayrımdı. Kıta Avrupası parçaları ise bazen bir üretici baklavasıyla birlikte, şehir damgası olmadan yalın bir 18 ya da 750 taşır.

Som altın olmadığını söyleyen damgalar

Bunlar bir ayar sayısının yanında ya da onun yerine görünür ve bir parçanın değerini kat kat değiştirir.

• GP – altın kaplama. Adi metal üzerine elektrolizle çekilmiş birkaç mikron altın.
• GF, genellikle 1/20 12K GF gibi bir kesirle birlikte – altın dolgulu. Parçanın ağırlığının en az yirmide birini oluşturan, ısıyla kaynaştırılmış ayarlı altın katmanı. Kaplamadan çok daha dayanıklıdır, yine de som değildir.
• RGP ya da HGE – haddelenmiş altın kaplama ve ağır elektroliz altın kaplama. “Ağır” kelimesi ne çağrıştırırsa çağrıştırsın, ince kaplamalar.
• Vermeil – üzerine altın katmanı çekilmiş sterling gümüş; çoğu zaman yalnızca 925 damgalıdır.
• EPNS – elektrolizle gümüş kaplanmış nikel alaşımı; içinde hiç gümüş yoktur.

En sık karşılaşılan sürpriz, 925 damgalı sıcak sarı bir parçadır: gövde gümüştür, renk ise bir kaplamadır. Yüksek noktalardaki aşınmaya, altından vuran daha soğuk gri ya da pembe tona ve kaplamanın kenarda açıldığı yerdeki yeşil çizgiye bakın.

Damga yoksa ya da damga yalan söylüyorsa

Damgasız bir parça sahte bir parça değildir. Damgalar sıradan nedenlerle eksik kalır: parça yasal eşiğin altındadır, damgalama düzeni olmayan bir ülkede yapılmıştır, ilgili yasadan eskidir, ölçüsü değiştirilirken kuyumcu halkanın damgalı bölümünü kesip atmıştır ya da kırk yıllık kullanım damgayı düpedüz silmiştir.

Damgalar yalan da söyleyebilir. Ayar damgaları kaplama mallara da vurulur ve bir damga, ancak zımbayı tutan kişi kadar dürüsttür. Ayarı kesinleştiren testler birer analizdir: kuyumcudaki XRF hızlı ve tahribatsızdır, ama yalnızca yüzeydeki birkaç mikronu okur ve kalın bir altın dolgu katmanıyla yanıltılabilir; mihenk taşı ve asit testi ise kaplamanın altına iner ve metalde küçük bir iz bırakır.

Okunabilecek bir damga fotoğrafı nasıl çekilir

Damgalar sığ vurulur ve çoğu zaman bir milimetrenin altındadır; dolayısıyla işin büyük bölümünü fotoğraf yapar.

• Bölgeyi kuru bir bezle silin. Cilalamayın; antika bir parçayı hiç cilalamayın.
• Önden değil, yandan ışıklandırın. Yalayarak gelen ışık zımba çukurlarına gölge doldurur ve onları okunur kılar; doğrudan flaş ise hepsini düzleyip yok eder.
• Parçayı koyu, yansıtmayan bir zemine koyun ve telefonunuzun makro modunu kullanın; objektif odaklamakta direniyorsa biraz geri çekilin.
• Halkanın içini, kilit dilini, kolye ucu bağlantısının arkasını ve küpe çubuğunu ayrı ayrı çekin. Damgalar, sanılandan çok daha sık parçalara bölünmüş halde bulunur.

Carat varsaydığını değil, vurulanı aynen aktarır – 750, “18 ayar altın” değil 750 olarak kalır – ve damgayı ancak ondan sonra yorumlar; akıl yürütmesini denetlemenize izin veren tek sıra budur. Nasıl çalışır sayfası gerisini anlatıyor; mücevheriniz ne eder yazısı ise ayarın hurda rakamına nasıl girdiğini açıklıyor.