Gerçek, kültür ya da plastik? Bir inci dizisini sınamak

Üç kategori ve yalnızca biri sahte

İnciler üçe ayrılır ve kafa karışıklığının çoğuna ortadaki kategori yol açar.

• Doğal inciler, insan eli değmeden yabani bir yumuşakçada oluşmuştur. Nadirdirler, neredeyse her zaman antikadırlar ve dolaşımdakilerin çoğu kuşaklar önce dizilmiştir.
• Kültür incileri, bilerek bir kabuk boncuğu ya da bir manto dokusu parçasıyla aşılanmış, canlı bir yumuşakçanın içinde büyüdü ve aylarca, yıllarca suda bırakıldı. Yumuşakça, doğal bir yabancı cismin çevresine yapacağının tıpkısını yaparak aşının çevresine sedef döşedi. Kültür incisi gerçek incidir ve ona sahte demek düpedüz yanlıştır.
• İmitasyon inciler, sedefimsi bir vernikle kaplanmış cam, plastik ya da kabuk boncuklardır. İşin içinde canlı hiçbir şey yoktur.

Bugün satılan incilerin neredeyse tamamı kültür incisidir. Dolayısıyla çoğu kişinin önündeki pratik soru doğala karşı kültür değildir – sedefe karşı verniktir.

Diş testi ve size söylediği

Sedef, mikroskobik incelikte katmanlar halinde döşenmiş, üst üste binen aragonit plakacıklarından kuruludur. Ön dişin kesici kenarı boyunca hafifçe çekildiğinde bu yapı hafiften kumlu, kum gibi hissettirir. Pürüzsüz vernik altındaki cam ya da plastik bir boncuk ise cilalı bir düğme gibi kaygan gelir.

Bunu hafifçe, kendi incilerinizde ve dişin düz yüzüyle değil kenarıyla yapın; sonra da inciyi silin. İki inciyi birbirine sürtmek de aynı bilgiyi verir.

Sınırları önemlidir. Daha iyi imitasyonlar tam da bu testi boşa çıkarmak için dokulu bir kaplamayla üretilir; yüzeyi çok ince, iyi cilalanmış bir kültür incisi de neredeyse pürüzsüz hissettirebilir. Test ayrıca insanların sorduğunu sandığı soru konusunda sessizdir; çünkü doğal inci de kültür incisi de sedeftir ve ikisi de kumlu gelir. Kaygan bir inciyi lupa uzanmak için bir gerekçe, kumlu bir inciyi ise kanıt değil, cesaret verici bir işaret sayın.

Bir incinin en dürüst yeri deliğidir

Delikte kullanılacak 10x bir lup ve parlak bir ışık, evde yapılan bütün testlerin toplamından fazlasını yapar.

Boncuk çekirdekli bir kültür incisinde yapıyı çoğu zaman kesit halinde görebilirsiniz: tebeşirimsi beyaz bir boncuğun üstünde yarı saydam bir sedef katmanı ve ikisinin arasında ince, daha koyu bir çizgi. O katmanın kalınlığı, inciyle ilgili en büyük kalite sorusudur; çünkü ince olanı hem delikte hem de dizinin sürtünen yanlarında aşınıp açılır.

Bir imitasyonda kaplama boya gibi davranır, çünkü boyadır. Delikte yırtık ya da kalkmış bir kenar, kaplamanın kalkıp altındaki beyaz plastiği veya şeffaf camı gösterdiği bir nokta ve düzgün delinmiş değil de yuvarlanmış, hafifçe erimiş görünen delikler arayın. Boya da çoğu zaman burada, ağızda birikmiş halde görünür.

Dizinin boyuna da bakın. İncilerin yıllarca birbirine sürttüğü yerde bir imitasyon çıplak boncuğu, gerçek bir inci ise incelmiş sedefi gösterir.

Yüzey, üst ton ve oryan

İnciler büyür, dolayısıyla hiçbir zaman tam anlamıyla tekdüze olmazlar. Gerçek bir dizide hafif sırtlar, küçük kusurlar, iğne başı çukurcuklar ve inciden inciye biçim ile çapta minik farklar bulursunuz. Makinede yapılmış bir dizi ise boncuktan boncuğa birebir aynıdır ve o kusursuzluğun kendisi bir ipucudur.

Bilmeye değer iki kelime var. Üst ton, gövde renginin üstünde yüzen soluk ikincil renktir – krem üstünde pembe, gümüş ya da yeşil – ve en kolay, dağınık gün ışığında bir incinin kenarında görülür. Oryan ise ışığın çok sayıda sedef katmanından kırınmasıyla doğan, kayıp duran yanardönerliktir ve inciyi çevirdikçe yer değiştirir. İkisi de katmanlı yapıdan gelir; verniklenmiş bir boncuk ancak yüzeyde duran, düz ve tekdüze bir parlaklık üretebilir ve o parlaklık yerinden kımıldamaz.

Ağırlık, sıcaklık ve asla denenmeyecekler

Sınırları ekli iki hızlı kontrol. Cam esaslı bir imitasyon, aynı çaptaki sedef inciden gözle görülür biçimde ağır, plastik olanı ise gözle görülür biçimde hafiftir; dolayısıyla elde tuhaf duran bir dizi incelemeye değer. Ayrıca gerçek inciler ilk dokunuşta serin gelir ve tene karşı yavaş ısınır; plastik ise zaten oda sıcaklığındadır. Cam da serindir, dolayısıyla sıcaklık imitasyonu gerçekten değil, plastiği inciden ayırır.

Asla yapılmayacaklar: alev yok, bıçak yok, asit yok, çamaşır suyu yok, ultrasonik temizleyici yok, gümüş solüsyonu yok. Sedef yumuşaktır, Mohs ölçeğinde kabaca 2,5 ila 4, organik bir bağlayıcıyla bir arada durur ve asitte çözünür. İnternette anlatılan her yıkıcı test, tanımlamaya çalıştığınız şeyi yok eder. İnciler ipek ipliğe dizilir; parfüm, saç spreyi ve ter ipeği düzenli olarak çürütür, bu yüzden inciler en son takılır ve en önce çıkarılır.

Akoya, tatlı su, Güney Denizi ve Tahiti

Kültür incileri farklı sularda farklı yumuşakçalardan gelir ve tür hem görüntüyü hem fiyatı belirler.

• Akoya – tuzlu su; Japonya ve Çin’de yetiştirilir, tipik olarak 6 ila 9 milimetre, çok yuvarlak ve keskin yansımalı, pembe veya gümüş üst tonlu beyaz ya da krem. Boncuk çekirdekli olduğu için sedef katmanı görece incedir.
• Tatlı su – midyede, ezici çoğunlukla Çin’de yetiştirilir; genellikle yalnızca manto dokusundan büyütülür ve bu yüzden baştan sona sedeftir. Şeftali ve leylak dahil daha geniş bir biçim ve doğal renk yelpazesi sunar.
• Güney Denizi – en irileri, kabaca 9 ila 16 milimetre; Avustralya, Endonezya ve Filipinler’den gelir; beyaz, gümüş ya da doğal altın sarısı, kalın sedefli ve yumuşak saten parlaklıkta.
• Tahiti – Fransız Polinezyası’ndan gelen doğal koyu inciler; gri, yeşil, patlıcan ve tavus kuşu denen karışık tonlarda.

Boyanmış tatlı su incileri sürekli koyu inci diye satılır. Doğal koyu renk tek bir incinin üstünde bile eşitsiz ve karmaşıktır; boya ise düz görünür ve delikte toplanır.

Yalnızca incileri değil, diziyi de okuyun

İnciler arasındaki düğümler bir süs değil, bir kalite işaretidir. Düğüm, incilerin birbirini aşındırmasını önler ve kopan bir ipliğin elli inci yerine tek bir inci kaybetmesi anlamına gelir. İyi diziler her incinin arasından düğümlenir ve her düğüm deliğe sıkıca dayanır. Ucuz imitasyon diziler çoğu zaman düğümsüzdür, gerçi bir kısmı tam da rolünü oynasın diye düğümlenir.

Kilit de bir kanıttır. İyi kültür incilerinden bir dizi neredeyse her zaman altın ya da gümüş bir kilitle biter, çoğu zaman damgalı bir kilitle; çünkü kimse ciddi bir diziyi kaplama adi metalle bitirmez. Mücevher fotoğraflama rehberimizin anlattığı gibi, kilidi iki yüzünden de fotoğraflayın.

İpek esner ve kirlenir. Sık takılan bir dizi normalde bir iki yılda bir yeniden dizilir; ipliği gözle görülür biçimde sarkan bir dizi ise yeniden dizilene kadar takılmamalıdır.

Meseleyi gerçekte ne çözer

Bir imitasyonu, lupu olan herhangi bir kuyumcu genellikle bir dakikada tanır. Doğala karşı kültür ise başka bir mesele ve tek bir güvenilir yanıtı var: bir gemoloji laboratuvarında röntgen. Görüntü iç yapıyı gösterir – birinde sedef kabuğun altında som bir boncuk, ötekinde minicik bir merkezin çevresinde iç içe büyüme halkaları – ve bunu dışarıdan görünen hiçbir şey ele vermez. GIA gibi laboratuvarlar ayrıca tatlı su malzemesini tuzlu sudan ayırmak için X-ışını floresansı, boyayı saptamak için spektroskopi kullanır.

Carat bir fotoğraftan bir diziyi inci olarak tanımlayabilir; türünü, biçimini, parlaklığını ve durumunu birer gözlem olarak bildirebilir ve görüntülerin kaplamanın açıldığını gösterdiği yerde kaplı bir boncuğu işaretleyebilir. Döndürdüğü şey bir tahmindir ve doğal mı kültür mü sorusunda bir görüntüden verilecek dürüst yanıt bilinmiyordur. Bir dizi doğal olabilirse – miras kalmışsa, belgesizse, alışılmadık ölçüde iyiyse – harcanmaya değecek para laboratuvar raporudur.