Echt, gekweekt of plastic? Een parelsnoer testen

Drie categorieën, en maar één daarvan is nep

Parels vallen in drieën uiteen, en de middelste categorie veroorzaakt de meeste verwarring.

• Natuurlijke parels zijn in een wild weekdier gevormd zonder tussenkomst van de mens. Ze zijn zeldzaam, vrijwel altijd antiek, en het meeste wat ervan rondgaat is generaties geleden geregen.
• Gekweekte parels groeiden in een levend weekdier dat met opzet is geënt met een schelpkern of een stukje mantelweefsel, en daarna maanden of jaren in het water is gelaten. Het weekdier legde parelmoer om het implantaat heen, precies zoals het om een natuurlijke indringer zou doen. Een gekweekte parel is een echte parel, en er nep tegen zeggen is simpelweg onjuist.
• Imitatieparels zijn kralen van glas, plastic of schelp met een parelmoerachtige lak eroverheen. Er kwam niets levends aan te pas.

Vrijwel elke parel die vandaag wordt verkocht, is gekweekt. De praktische vraag waar de meeste mensen voor staan, is dus niet natuurlijk tegenover gekweekt – het is parelmoer tegenover lak.

De tandtest, en wat die je vertelt

Parelmoer is opgebouwd uit overlappende plaatjes aragoniet die in microscopisch dunne lagen zijn afgezet. Voorzichtig langs de snijrand van een voortand getrokken voelt die structuur licht korrelig of zanderig. Een kraal van glas of plastic onder gladde lak voelt glad, als een gepolijste knoop.

Doe het licht, op je eigen parels, met de rand van de tand en niet met het vlak, en veeg de parel daarna af. Twee parels tegen elkaar wrijven levert dezelfde informatie op.

De grenzen doen ertoe. Betere imitaties krijgen juist een gestructureerde coating om deze test te verslaan, en een zwaar gepolijste gekweekte parel met een heel fijn oppervlak kan bijna glad aanvoelen. Hij zegt ook niets over de vraag die mensen denken te stellen, want natuurlijke en gekweekte parels zijn allebei parelmoer en voelen allebei korrelig. Zie een gladde parel als reden om de loep te pakken, en een korrelige als aanmoediging in plaats van bewijs.

Het boorgat is het eerlijkste deel van een parel

Een 10x loep en een felle lamp bij het boorgat doen meer dan alle andere thuistests bij elkaar.

Bij een gekweekte parel met een kern kun je de opbouw vaak in doorsnede zien: een doorschijnende laag parelmoer over een krijtwitte kern, met een fijne donkere lijn ertussen. De dikte van die laag is de grootste kwaliteitsvraag rond de parel, want een dunne laag slijt door bij het gat en langs de zijkanten van het snoer.

Bij een imitatie gedraagt het laagje zich als verf, want het ís verf. Let op een rafelige of afbladderende rand bij het gat, op een plek waar het laagje is opgelicht en er wit plastic of helder glas onder zichtbaar wordt, en op gaten die afgerond of licht gesmolten ogen in plaats van scherp geboord. Ook kleurstof komt hier vaak aan het licht, opgehoopt in de opening.

Kijk ook langs het snoer. Waar parels jarenlang langs elkaar hebben geschuurd, laat een imitatie kale kern zien en een echte parel dunner geworden parelmoer.

Oppervlak, overtoon en orient

Parels groeien, dus ze zijn nooit helemaal gelijk. Over een echt snoer vind je vage richels, kleine oneffenheden, speldenprikputjes en minieme verschillen in vorm en diameter van parel tot parel. Een machinaal gemaakt snoer is van kraal tot kraal identiek, en juist die perfectie is het verraad.

Twee woorden zijn het kennen waard. De overtoon is de vage tweede kleur die boven de lichaamskleur zweeft – roze, zilver of groen over crème – het makkelijkst te zien aan de rand van een parel in diffuus daglicht. Orient is de verschuivende iriserende glans die ontstaat wanneer licht door vele lagen parelmoer buigt, en die beweegt mee als je de parel draait. Allebei komen ze voort uit de gelaagde structuur, en een gelakte kraal komt niet verder dan een vlakke, gelijkmatige glans die op het oppervlak ligt en blijft liggen.

Gewicht, temperatuur en wat je nooit moet proberen

Twee snelle controles, met hun grenzen erbij. Een imitatie op glasbasis is merkbaar zwaarder dan een parelmoeren parel van dezelfde diameter, en een van plastic merkbaar lichter, dus een snoer dat verkeerd in de hand voelt is het bekijken waard. En echte parels voelen bij de eerste aanraking koel en worden langzaam warm tegen de huid, terwijl plastic al op kamertemperatuur is. Glas is ook koel, dus temperatuur scheidt plastic van parel en niet imitatie van echt.

Wat je nooit moet doen: geen vlam, geen mes, geen zuur, geen bleekmiddel, geen ultrasoon apparaat en geen zilverdip. Parelmoer is zacht, ruwweg Mohs 2,5 tot 4, het wordt bijeengehouden door een organisch bindmiddel, en het lost op in zuur. Elke destructieve test die online wordt beschreven, vernietigt juist datgene wat je wilde herkennen. Parels worden op zijde geregen, en parfum, haarlak en zweet laten die gestaag vergaan, dus ze gaan als laatste om en als eerste af.

Akoya, zoetwater, Zuidzee en Tahiti

Gekweekte parels komen uit verschillende weekdieren in verschillend water, en het type bepaalt zowel het uiterlijk als de prijs.

• Akoya – zoutwater, gekweekt in Japan en China, meestal 6 tot 9 millimeter, zeer rond en scherp weerspiegelend, wit of crème met een roze of zilveren overtoon. Met een kern geënt, dus de laag parelmoer is betrekkelijk dun.
• Zoetwater – gekweekt in mosselen, overweldigend in China, meestal alleen uit mantelweefsel gegroeid en daarom massief parelmoer. Een grotere spreiding in vorm en in natuurlijke kleur, waaronder perzik en lavendel.
• Zuidzee – de grootste, ruwweg 9 tot 16 millimeter, uit Australië, Indonesië en de Filipijnen, in wit, zilver of een natuurlijk goudgeel, met dik parelmoer en een zachte satijnen glans.
• Tahiti – van nature donkere parels uit Frans-Polynesië, in grijs, groen, aubergine en de gemengde tinten die pauw worden genoemd.

Geverfde zoetwaterparels worden voortdurend als donkere parels verkocht. Natuurlijke donkere kleur verloopt over één parel ongelijk en complex, terwijl verf vlak oogt en zich bij het boorgat verzamelt.

Lees het snoer, niet alleen de parels

Knoopjes tussen de parels zijn een kwaliteitsteken en geen versiering. Een knoopje voorkomt dat de parels langs elkaar schuren, en het betekent dat een gebroken draad één parel kost in plaats van vijftig. Goede snoeren zijn tussen elke parel geknoopt, met elk knoopje strak tegen het boorgat. Goedkope imitatiesnoeren zijn vaak niet geknoopt, al zijn sommige juist wel geknoopt om de schijn te wekken.

Het slot is ook bewijs. Een snoer goede gekweekte parels eindigt vrijwel altijd in een gouden of zilveren slot, vaak gekeurd, want niemand maakt een serieus snoer af met verguld onedel metaal. Fotografeer het slot van beide kanten, zoals onze gids over sieraden fotograferen beschrijft.

Zijde rekt uit en wordt vuil. Een snoer dat vaak wordt gedragen, wordt normaal elk jaar of om het jaar opnieuw geregen, en een snoer waarvan de draad zichtbaar doorhangt, hoort niet gedragen te worden voordat dat is gebeurd.

Wat het werkelijk zou beslechten

Een imitatie herkent elke juwelier met een loep meestal in een minuut. Natuurlijk tegenover gekweekt is een ander verhaal, en daar is één betrouwbaar antwoord op: röntgenopnamen in een gemmologisch laboratorium. Het beeld toont de inwendige opbouw – in het ene geval een massieve kern onder een schil parelmoer, in het andere concentrische groeiringen rond een minuscuul midden – en niets aan de buitenkant verraadt dat. Laboratoria als GIA gebruiken ook röntgenfluorescentie om zoetwater- van zoutwatermateriaal te scheiden, en spectroscopie om kleurstof aan te tonen.

Vanaf een foto kan Carat een snoer als parel herkennen, type, vorm, glans en staat als waarnemingen melden, en wijzen op een gecoate kraal waar de beelden laten zien dat de coating het begeeft. Wat het teruggeeft is een schatting, en op de vraag natuurlijk of gekweekt luidt het eerlijke antwoord vanaf een beeld: onbekend. Zou een snoer natuurlijk kunnen zijn – geërfd, zonder papieren, ongewoon fijn – dan is het laboratoriumrapport het geld waard.